انجمن قلم
گزارشی از نشست ۳۰ اردیبهشت ۹۴

مدیریت حوزه علمیه برای رونق و ترویج نویسندگی در حوزه علمیه، انجمن قلم را راه‌اندازی کرده است. یازده یا به قولی سیزده سال است این انجمن دایر است. امروز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۴ مجمع عمومی جلسه داشت از ساعت ۵/۶ تا ۸ بعدازظهر.
دستور کار رونمایی از ۶ جلد کتاب نوشته شده توسط نویسندگان حوزه بود. آیت الله رضا استادی استاد حوزه علمیه و امام جمعه موقت قم سخنرانی کرد. اول مجری قطعه‌ای از نوشته‌ای را خواند. خلاصه آن عدم توجه نسل جدید به کتاب و مطالعه کتاب بود. یک جمله آن در ذهنم ماند: نسل جدید ساعت‌ها فیلم و تلویزیون نگاه می‌کند آن هم بدون دلیل و بدون منفعت سنجی ولی اگر بخواهد یک سطر کتاب بخواند، ابتدا سبک و سنگین می‌کند که چه منفعتی و سودی برایش دارد.
با خودم گفتم کجایی، نسل جدید و گاه قدیم ساعت‌ها با موبایل خود بازی می‌کند نه تنها سودی برایش ندارد بلکه ضرر مالی هم دارد.
سپس آیت الله استادی شروع کرد چند دلواپسی را ذکر کرد و توضیح داد، نگرانی از اینکه حوزویان مهارت نوشتن و خوب نوشتن را نمی‌دانند و اکثراً از این وادی غافل‌اند. نگرانی دیگر فقدان ضوابط علمی در کتاب‌ها است. یعنی کتب از نظر علمی و محتوایی هم مشکل دارد. دقایقی هم به مبحث سرقت ادبی و کپی کردن آثار دیگران پرداخت. نیز به اینکه نویسندگان مثل دیگر کاسبکاران دغدغه کسب سود دارند. آیت الله استادی گفت این مطالب را از همین کتبی که رونمایی می‌شود گرفته‌ام.
پس از ایشان، آقای محمد اسفندیاری هم نیم ساعت سخنرانی فرمودند. سه نکته یا سه دستور و توصیه برای نویسندگان داشت: مشورت از اهل نظر در مورد نوشته اعم از کتاب یا مقاله یا … قبل از چاپ و نشر، دوم مدیریت به نوشته را توضیح داد. منظورش سنجیده و در چارچوب نوشتن است. هر موضوعی را به اندازه اقتضاء و نیازش بنویسد و بالاخره سومین توصیه ایشان به نویسندگان، آسان نگاری و مفهوم نگاری است. یعنی مطلبی که می‌نویسد حداقل خودش بفهمد نه اینکه هیچ کس متوجه نشود. علامه محمد تقی جعفری و کتاب جبر و اختیارش را بدون اینکه اسمی ببرد از سخت نویسان و دشوارنگاران معاصر و دکتر شریعتی و جلال آل احمد را آسان نویسان معاصر معرفی کرد.
سپس قرار شد از ۶ عنوان کتاب رونمایی شود. تمامی اینها با تلاش‌های قابل ستایش آقای هادی ربانی رئیس سابق انجمن قلم منتشر شده است. همه آنها توصیه و اخلاقیات نویسندگی مثل رعایت امانت است. نویسندگان این شش جلد عبارت‌اند از:
محمدرضا حکیمی، جواد محدثی، حسن اسلامی، محمد اسفندیاری، رضا بابایی و شهدادی
از این شش نفر دو نفر ملبس به لباس روحانیت هستند. رونمایی هم توسط خودشان انجام شد و سه نفر که برای رونمایی بودند اسفندیاری، بابایی و شهدادی غیر ملبس بودند. اصولاً بیشتر اعضای انجمن قلم غیر ملبس هستند یا اینکه دروس طلبگی را تا مراحل عالی تلمذ کرده‌اند. بعد از رونمایی، دبیر انجمن آقای نواب که چند ماه است انتخاب شده (قبلاً آقای هادی ربانی بود. دوره ربانی، انجمن تکان‌ها و پیشرفت‌های خوبی داشت)، صحبت داشتند. مهم‌ترین سخن ایشان دو نکته بود:
۱- انجمن قلم بعد از این قرار شده خودش مجری نباشد بلکه به عنوان ستاد عمل کند یعنی کارها را به دیگر مؤسسات بسپارد و خودش نظارت کند.
۲- در هیئت امنا بحث شده که نام انجمن قلم به انجمن هنر و ادبیات تغییر یابد. برای این مورد باید اعضای نشست عمومی رأی می‌دادند و به روش قیام و قعود اقدام کردند ولی رأی نیاورد.
ملاحظات
چند نکته درباره این انجمن به ذهنم می‌رسد:
۱- مهم‌ترین وسیله روحانیون و طلاب برای تبیین و ترویج دین، سخن و خط یا گفتار و نویسندگی و فرهنگ مکتوب است. البته دو روش جدیدتر هم هست که به سرعت جا باز می‌کند یکی هنر و فیلم و دوم سایت و وبلاگ و اینترنت است.
اما به نظر می‌رسد هر چهار شیوه به فرهنگ مکتوب و نویسندگی باز می‌گردد. زیرا مبلغ و خطیب با مطالعه کتب و مقالات، آماده می‌شود. محتوای فیلم و سریال و سایت و وبلاگ هم با مطالب نوشتاری پر می‌شود.
از اینرو نوشتن و فرهنگ مکتوب هنوز در جهان نقش اول را در فرهنگ بر عهده دارد.
۲- این انجمن به روش‌های مختلف می‌تواند حرفه نویسندگی را در حوزه تقویت کند و گسترش دهد. اما ما که به عنوان عضو هستیم از برنامه‌ها و اقدامات بی خبر هستیم، چه رسد به بقیه!
۳- لازم است گزارشی جامع از تمامی اقدامات و فعالیت‌های این انجمن در یک جلد کتاب منتشر شود و از این طریق اطلاع‌رسانی گردد.
۴- تمامی دانشگاه‌ها و خود وزارت علوم سالانه یا هر چند سال یکبار تمامی نویسندگان که متعلق به آنجاها هستند، معرفی می‌کند. یعنی زندگی‌نامه و کارنامه آنها را می‌آورد. این مجموعه‌ها، مآخذ مهمی برای پژوهشگران جهت شناسایی افراد مؤثر و کارنامه آنها است. اما در حوزه، خود حوزویان نویسندگان حوزوی را نمی‌شناسند.
معرفی نویسندگان حوزوی تأثیر فراوان در پی خواهد داشت؛ برای نمونه اهمیت و تلاش‌های جاری در حوزه را به جامعه می‌شناساند؛ مؤسسات خواهان نیروی کار، از این طریق به افراد مورد نظر وصل شده و آنها را به کار می‌گیرند.
در آخر من به نوبه خود، از تلاش‌های صادقانه آقای نواب رئیس جدید و آقای ربانی رئیس سابق تشکر می‌کنم.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *