وضیعت معلولین از نگاه امام حسین علیه السلام

محمد نوری
دفتر فرهنگ معلولین، ۲۴ شهریور ۱۳۹۷

payame Emam Huseinسخنرانی امام حسین علیه السلام در مکه یا در منا برای مشاهیر و نخبگان در دوره یزید در منابع اصیل آمده است؛ اما نمی‌دانیم به چه دلیل واعظان و مداحان از جملات این سخنرانی استفاده نمی‌کنند و نکات آن را برای مردم بیان نمی‌کنند.
اینجانب حدود بیست سال قبل در حسینیه صفائیه در شهر قم واعظ و نویسنده‌ای را دیدم که روی منبر چند جمله از امام حسین علیه السلام نقل کرد و توضیح داد. آن‌چنان مردم جذب این سخنان حضرت شده بودند و سر تا پا گوش می‌دادند که نظیر آن را جایی ندیده بودم. چند جوان کنارم بودند، به هم می‌گفتند، امام حسین علیه السلام چه سخنان زیبایی دارد.
از همه واعظان، منبری‌ها و مداحان تمنا می‌نماییم به این سخنرانی امام حسین علیه السلام که به نظر می‌رسد تماماً درباره اقشار آسیب‌مند و کسانی دارای مشکلات و اختلالات جسمی، اجتماعی و غیره است، توجه و اهتمام نمایند و در هر جلسه بخشی از آن را برای مردم بخوانند.
لُبّ و چکیده این سخنرانی در این دو جمله آمده است. امام حسین علیه السلام می‌فرماید:
العمی و البکم و الزمنی فی المدائن مهمله لا ترحمون و لا فی منزلتکم تعملون و لا من عمل فیها تعینون و بالادهان و المصانعه عند الظلمه تأمنون. (کتاب تحف العقول، ترجمه جنتی، ص۵۲۴) نابینایان و ناشنوایان و معلولان حرکتی در شهرها بی‌پناه مانده و برای آنان کاری انجام نمی‌دهید؛ حتی در آن جایگاه و مقامی که هستید هم کار نمی‌کنید؛ و کسانی که در این زمینه تلاش می‌کند مورد توجه قرار نمی‌دهید؛ و با سازش و همکاری با ظالمان می‌خواهید در آسایش زندگی کنید.
امام حسین علیه السلام در سخنرانی برای مشاهیر و بزرگان، وضعیت معلولان نیز وضع ابکم (غیر متکلم و لال‌ها) را گزارش نموده و می‌فرماید معلولین در شهرها رها شده و شما نسبت به آنان دلسوزی و وظیفه شناسی و تعهد احساس نمی‌کنید. اما سه ویژگی برای معلولین برشمرده است:
۱ـ بحران معلولین را سرتاسری و همگانی می‌داند و با کلمه مدائن می‌فهماند در همه مناطق و جاهای مختلف این مشکل هست. این مشکل مخصوص یک منطقه و یک شهر یا چند شهر نیست.
۲ـ با واژه مهمله، امام می‌گوید مسلمانان حتی نخبگان نسبت به بحران سراسری معلولین، غافل‌اند و آنها را رها کرده‌اند و به آنان توجه نمی‌نمایند.
برای مسلمانان معلولیت و معلولان، اولویت ندارد و در فکر مسائل و موضوعات دیگر می‌باشند.
۳ـ امام خطاب به حضار می‌فرماید: لا ترحمون. یعنی رحم، دلسوزی، دغدغه ندارید و به قول امروزی‌ها احساس مسئولیت نمی‌کنید، خود را متعهد نمی‌دانید و در این باره به فکر چاره‌جویی نیستید.
امام در فراز پیش‌تر می‌فرماید سنت‌های نبوی فراموش شده و از سنت‌های رسول خدا اهتمام به قشر آسیب‌مند و معلولین بوده است. مردم در دوره نبوی احساس وظیفه نسبت به معلولین می‌نمودند ولی الآن این وظایف را فراموش کرده‌اند.
مردم و به ویژه نخبگان و بزرگان سه وظیفه نسبت به معلولین دارند.
۱ـ در هر جایگاه و پست و مقامی هستند و هر کار و خدمتی از دستشان برمی‌آید برای معلولین انجام دهند. امام حسین علیه السلام می‌فرماید: لا فی منزلتکم تعملون؛ نسبت به جایگاهتان عمل نمی‌کنید. یعنی در جایگاهی که هستید عمل کنید. یک نفر پول و امکانات مالی دارد و می‌تواند به آنان مساعدت کند؛ نفر دیگر توان علمی دارد و می‌تواند به آنان سواد و دانش بیاموزد فرد دیگر خودرو دارد و با ماشین خود می‌تواند بعضی از نیازهای آنها را برآورد کند، یا مدیر فلان اداره است و می‌تواند آنها را استخدام کند و برایشان اشتغال ایجاد کند. بالاخره همه مسئولیت اجتماعی دارند که خدمتی به این قشر فراموش شده داشته باشند از نظر امام عمل مهم است آن هم عمل فراگیر و گسترده.
۲ـ وظیفه دوم جامعه نسبت به معلولین این است که خدمتگزاران به معلولین را باید مورد توجه قرار داد و بر کارشان نظارت کرد و به آنان خسته نباشید گفت.
امام می‌فرماید: «لا من عمل فیها تعینون» یعنی کسانی که در این زمینه خدمت می‌کنند چرا مورد توجه شما نیستند؟ وظیفه شما است عاملان و خادمان به معلولان را در نظر آورید، به کارهای آنها توجه و عنایت داشته باشند.
امام این سه نکته را می‌خواهد بیان کند: یکی نظارت عمومی و اجتماعی بر پروژه‌های خدمت به معلولان و دوم کنار گذاشتن بی‌تفاوتی و غفلت نسبت به امور معلولین و سوم اینکه کسانی که توانایی مساعدت ندارند حداقل نظارت کنند و حداقل به فعالان مدنی خسته نباشید بگویند.
۳ـ امام می‌فرماید: شما با سازش با رژیم ظالم، بدون دغدغه و هراس زندگی می‌کنید؛ بدون اینکه به فکر دیگران باشند و به امنیت معلولین هم فکر کنید.
نکته ظریفی را امام مورد توجه قرار داده است: کسانی که زندگی آسوده دارند و به فکر اقشار آسیب‌مند و معلولین نیستند، اینان هم پرونده ظالمان هستند؛ کسی که برای خدمت به معلولین تلاش نکند هم پیمان یزید و حاکمان ظالم است. و عذاب و عقوبت و سرنوشت ظالمان را خواهد داشت.
نیز امام می‌خواهد بگوید عدم رسیدگی به معلولان همان ظلم و نابرابری است.
خلاصه از نگاه امام حسین علیه السلام مردم سه مسئولیت و وظیفه دارند و باید با تعهد و وظیفه شناسی به معلولین خدمت کنند.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *